Home Up

Pilleth

 

YMWELD PHEDAIR FFYNNON

gan Howard Huws

 

Ffynnon Fair, Pyllalai.(SO 0486 7423)

Ffynnon Fair, 

Wrth deithio ym Mhowys ar cyffiniau fis Awst eleni, achubais gyfle i ymweld phedair ffynnon sanctaidd. Y cyntaf ohonynt oedd Ffynnon Fair Pyllalai ) yn sir Faesyfed. Wedi cyrraedd Cross Gates ar yr A483 rhwng Llandrindod a Llanelwedd drowch ir chwith ar yr A44. Dilynwch y ffordd am ddwy filltir i Ben-y-bont. Yno cymrwch yr A488 i Drefyclo. Wedi mynd drwy Lanfihangel Rhydieithon a Bleddfa rhaid troi ir B4356 am Lanandras i ddod o hyd i Byllalai. Dilynwch yr arwyddion tuar eglwys, hyd ln go gyfyng i fyny allt. Mae lle i dri neu bedwar o geir barcio ger Eglwys Fair. Ceir Ffynnon Fair y tu cefn ir eglwys, ar ochr ogleddol tŵr yr eglwys. Wedii thyllu ir graig, ar ffurf betryal, y mae mewn cyflwr da, ac wedi ei hadnewyddun ddiweddar. Gosodwyd rheilen oi chwmpas, ond o ddadfachu cadwyn, gellir disgyn y grisiau at hynny o ddŵr sydd ynddi. Noda Francis Jones yn ei gyfrol The Holy Wells of Wales fod y ffynnon wedi ei hesgeuluso yn y gorffennol ond wrth ei hadnewyddu yn 1910 daethpwyd o hyd ir grisiau. Saif arwydd Holy Well gerllaw. Dyma lecyn tawel a phrydferth. Rhyfedd meddwl mai yn yr union fan hon y bu brwydro rhwng Owain Glyndŵr ar Mortimeriaid yn 1402. Ceir digon o wybodaeth ynglŷn r achlysur hwnnw ar hysbysfyrddau esboniadol yn y maes parcio. Gellir gweld y man y claddwyd y meirw wedir drin ar lethr bryn cyfagos gan fod coed wedi eu plannu i ddynodir fan. Byddin Glyndŵr fun fuddugol. Dywedir bod dŵr y ffynnon wedi disychedur milwyr. Yn l traddodiad arall roedd clwyfau'r rhai a anafwyd yn y frwydr wedi eu golchi yn y ffynnon. Roedd cred gyffredinol bod dŵr y ffynnon hon yn arbennig o dda at gryfhaur golwg a rhoi esmwythder i lygaid poenus. Erbyn heddiw mae ymweld r fan yn llesol ir enaid.

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 29 Nadolig 2010

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccff

 

Home Up