Home Up

TYDDEWI

 

TAIR O FFYNHONNAU SIR BENFRO

Eirlys Gruffydd

  Ffynnon Non

Mae bro’r Eisteddfod Genedlaethol eleni yn un gyfoethog ei ffynhonnau. Yn anffodus nid wyf wedi cael cyfle i ymweld a mwy na dwy ohonynt a hynny yn haf 1986, pan aethom fel teulu i Eisteddfod Genedlaethol Abergwaun. Y gyntaf ohonynt oedd Ffynnon Non yn Nhyddewi. Mae’n siŵr y bydd cryn ymweld â hi yr haf yma. Gellir gweld y ffynnon ger adfeilion Capel Non uwchben y môr. Byddai’r ffynnon yn gwella pob math o anhwylderau a dywedir ei bod yn llenwi ac yn gwagio gyda llanw a thrai’r môr. Pan lanhawyd y ffynnon yn 1825 daethpwyd o hyd i nifer o ddarnau arian ynddi. Cai hefyd ei defnyddio nid yn unig fel ffynnon rinweddol ond fel ffynnon swyn felly. Ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bymtheg roedd yn arferiad i drochi plant yn y ffynnon er mwyn eu cadw’n iach. Yn 1951 adnewyddwyd y ffynnon gan Babyddion ac aed ar bererindodau ati. Pan oeddem yn ymweld â’r ffynnon roedd pererinion yno a gwasanaeth yn cael ei gynnal i geisio gwella golwg dyn oedrannus a oedd wedi cael ei arwain at y dŵr gan aelodau o’i deulu. Teimlem ein bod yn tresmasu ar ddefod sanctaidd a phreifat ac aethom draw at y capel. Ar y ffordd yn ôl cawsom ninnau ymweld â’r ffynnon arbennig hon.

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 12 Haf 2002

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

PYTIAU DIFYR... PYTIAU DIFYR...PYTIAU DIFYR

Yn y gyfrol The County Coast Series – The South Wales Coast, gan Ernest Rhys a gyhoeddwyd yn 1911, ceir cyfeiriadau am nifer o ffynhonnau ardaloedd yr arfordir yn siroedd Mynyw, Morgannwg, Caerfyrddin a Phenfro. Mae ei sylwadau yn rhoi darlun i ni o gyflwr y ffynhonnau hyn ganrif yn ôl.

Tyddewi - Ffynnon Non (SM 7525)

Yn Nhyddewi mae’n ymweld â Ffynnon Non (SM 7525) Mae tua hanner canllath i’r chwith o’r llwybr cyn cyrraedd Capel Non. Ar ddechrau’r ugeinfed ganrif roedd mur o gwmpas y ffynnon a rhaid oedd i’r awdur ddringo drosto i gael mynediad i’r ffynnon. Yfodd o’r dŵr gan ddweud ei fod yn felys a chlir a theimlodd wedi ei adnewyddu ar ôl ei yfed. Roedd y ffynnon yn dal mewn bri a phinnau yn cael eu taflu iddi er mwyn sicrhau dymuniad- ffynnon gofuned. Bydd arian a adewir mewn agen ar yr ochr chwith yn adeiladwaith y ffynnon yn siŵr o ddiflannu!

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 27 NADOLIG 2009

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

Crybwyllir FFYNNON NON, mewn erthygl gan Howard Huws dan y teitl

FFYNHONNAU SANCTAIDD CYMRU

Linc 30 Haf 2011

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 30 Haf 2011

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

 

Home Up