Home Up

DWY FFYNNON YN LLYDAW

Dewi Lewis

 

Tra oeddwn ar wyliau yn Llydaw eleni cefais gyfle i ymweld dwy ffynnon. Maer ddwy ffynnon yn debyg iawn iw gilydd. Lleolir y ddwy ohonynt reit ar yr arfordir y cam nesaf fyddair mr mawr! Maer gyntaf ohonynt wedi ei lleoli nid nepell o bentref Le Conquet. Mae hon mewn pant cysgodol syn arwain ir traeth gerllaw. Maen ffynnon fawr, tua deugain troedfedd o hyd ac ugain troedfedd o led. Oi chwmpas mae waliau wedi eu hadeiladu gyda dwy fynedfa ar ffurf camfa i ymwelwyr fentro at y dŵr. Erbyn hyn mae canol y ffynnon yn llawn berwr dŵr ond mae modd cyrraedd y dŵr yn ddigon hawdd. Fel y digwyddodd un diwrnod, roedd hen wraig ger y ffynnon felly dyma fentro mewn Ffrangeg digon bratiog i ofyn iddi am y ffynnon. Wrth lwc roedd ei Saesneg hi tipyn gwell na fy Ffrangeg i. Yn l yr hyn a ddywedodd roedd hin naw deg oed ac yn ymweld r ffynnon bron bob diwrnod. Roedd hin meddwl bod y ffynnon yno ers yr ail ganrif ar bymtheg. Doedd hi ddim yn ymwybodol o unrhyw gysylltiadau crefyddol r ffynnon ond roedd bri mawr yn gymdeithasol ar y safle. Yma y deuai pobl i gymdeithasu yn yr hen ddyddiau merched i sgwrsio a golchi dillad ar dynion i fwynhau mwgyn neu getyn. Y rheswm dros adeiladur waliau oedd cadw anifeiliaid draw a chadwr cyflenwad yn bur. Fe ddywedodd fod pobl yn dal i ymweld r ffynnon gan eu bod yn credu bod rhinweddau llesol yn y dŵr. Yn ei barn hi roedd berwr dŵr yn arwydd oi burdeb. Beth bynnag, fe ddywedodd ei bod hin cymryd or dŵr yn rheolaidd a doedd o ddim di gwneud drwg iddi hi!

 

Tua thair milltir ar hyd yr arfordir ceir ffynnon arall syn hynod debyg o ran ffurf ond sydd ychydig bach yn llai o ran maint. Mae hon wedi ei lleoli ar benrhyn St Matthieu. Dyma lecyn godidog gyda golygfeydd gwych or arfordir. Yma ceir goleudy, abaty a ffynnon. Mae Abaty St Matthieu yn dyddion l ir unfed ganrif ar bymtheg ond adfeilion sydd yma heddiw gydar capel yn parhau i gael ei ddefnyddio. Maer ffynnon wedi ei lleoli yn agos ir abaty ar goleudy. Maen debyg bod y ffynnon wedi bod mewn bri ers yr unfed ganrif ar bymtheg. Yn ddiweddarach daeth yn bwysig fel safle cymdeithasu ir ardal gyfan gyda phobl yn tyrru yma fel yn achos ffynnon Le Conquet. O ddarllen yr wybodaeth am y ffynnon ni ddeuthum ar draws unrhyw arwyddocd neu gysylltiad crefyddol iddi. Tybed a oedd hi wedi bod yma tuar un cyfnod r abaty tybed pa un oedd yma gyntaf? Mae ei phensaernaeth yn debyg iawn i ffynnon Le Conquet ac unwaith eto roedd yn llawn berwr dŵr. Tra oeddwn yn eistedd gerllaw ar brynhawn braf yn ystod y Pasg eleni daeth nifer o bobol heibio ir ffynnon ac yfed y dŵr gan aros am ennyd i fyfyrio. Amharwyd ar y distawrwydd rhywfaint pan ddaeth gŵr ai wraig heibio yn llawn sŵn a chynnwrf gyda chamera fideo a oedd digon mawr i fod yn Hollywood. Ni ddeallais yr un gair ond roedd hin amlwg eu bod wediu plesio r ffynnon! Braint i minnau oedd cael gweld y ddwy ffynnon yn Llydaw.

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 21 Nadolig 2006

Home Up