Home Up

LLANRUG

 

FFYNHONNAU LLANRUG

gan Gareth Pritchard

FFYNNON PANT (SH 538626)

Mae Ffynnon Pant ym mhlwyf Llanrug ger Caernarfon ar dir Fferm Pant Bryn Gwyn (tir preifat) . Lleolwyd y ffynnon yn y cae sydd tu l i Tai Tan y Coed yn y gornel bellaf oddi wrth y ln at y fferm. Yr enw gwreiddiol ar y stryd hon oedd Stryd Dŵr a phryd hynny bythynnod cerrig oedd yno a byddair trigolion yn cariou dŵr o Ffynnon Pant. Ar ddechraur ugeinfed ganrif chwalwyd rhai or bythynnod a chodi pedwar tŷ teras a newid yr enw i Tan y Coed Terrace. Cofiaf pan oeddwn i'n blentyn, yn ystod hafau sych fel 1947, ein bod yn dal i gario dŵr or ffynnon hon. Ydi, mae hi yno o hyd, ond bellach mae bron suddo!

 

FFYNNON CLAWDD LLWYD ( SH537524)

Maer ffynnon hon ychydig lathenni oddi ar y ffordd rhwng Glyn Twrog ar Ceunant. Mae ln fach a llwybr troed rhwng Tai Minffwrdd a hen Siop Lewis Roberts. Yng nghefn Tai Minffwrdd maer ffordd yn fforchio. Os ewch ar y chwith fe welwch Tan y Bryn yn y pellter. Os am weld y ffynnon rhaid troi ir dde ac och blaen mae Parc Clawdd llwyd. Dim ond ychydig lathenni fydd rhaid i chi fynd cyn troi ir chwith dros bont fechan iawn ac fe welwch y ffynnon. Dyma ble byddai trigolion Tai Minffwrdd a thai cyfagos yn cael eu dŵr ers talwm. Bun gyrchfan chwarae i blant y fro am genedlaethau hefyd!

FFYNNON ADWY DDAUGAE (SH533621)

Ar waelod Allt Adwy Ddaugae rhwng Tan y Coed ar Ceunant , ble mae ln Pant Afon yn cyfarfod r ffordd rhwng Glyn Twrog ar Waunfawr, ar ochr y ffordd, mae dwy ffynnon o fewn ychydig lathenni iw gilydd. Dymar fan y byddai Bysus Gwyn (Whiteways) yn cyrraedd pen eu taith rhwng Caernarfon r ceunant. Maer enw Adwy Ddaugae yn ddiddorol, er thaid ychwanegu mai fel Adwy Ddigau y byddem ni, blant, yn ei ynganu ers talwm. Honnir ir enw gael eu defnyddio ar lafar am dros 300 mlynedd. Beth bynnag, ar l taith mewn bws poeth yn yr haf byddain le da i dorri syched!!

Pam dwy ffynnon? Wn i ddim, ond yn sicr, or un yn y llun uchaf y byddai pobl yn y tai cyfagos fel Tyn Llwyn yn cario dŵr. Mae yna bibell (pistyll) yn honno. Beth am yr enw? Ffynnon Adwy Ddaugae (neu Ddigau) i rai tra bod eraill yn ei galw wrth enwr tŷ agosaf Ffynnon Tyn Llwyn.

FFYNNON FRON OLAU

Mae Ffynnon Fron Olau ar lethrau Cefn Du, yn Ceunant, Llanrug. Pistyll ywr disgrifiad cywir, gan mai pibell o ffrwd fechan syn gollwng y dŵr. Bu hon yn torri syched teulu fy nhad am genedlaethau hyd at ganol pumdegaur ganrif ddiwethaf. Tyddyn chwe acer yw Fron Olau.

 

Diolch i Gareth am ei holl waith yn cofnodi hanes, lleoliad a chyflwr y ffynhonnau yn Llanrug. Diolch am y lluniau gwych hefyd. Rydym yn fawr ein dyled iddo.

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 35 Nadolig 2013

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

 

 

 

Home Up