Home Up

LLANELLI

 

FFYNNON ELLI

Anfonwyd llythyr at Gyngor Tref Llanelli i ofyn iddynt am wybodaeth am Ffynnon Elli. Cafwyd ateb yn ôl i ddweud na wyddent ddim byd o gwbl am fodolaeth y ffynnon, heb sôn am ei lleoliad na'i chyflwr ac yn datgan y byddent yn hoffi cael mwy o wybodaeth am y mater. Wedi peth ymchwil cafwyd hyd i'r canlynol:

Mae Francis Jones yn ei gyfrol The Holy Wells of Wales yn nodi bod cyfeiriad at y ffynnon mewn dogfen yn dyddio o 1578. Mae J. Ceredig Davies yn cyfeirio at ei bodolaeth yn y gorffennol a'i bod yn ffynnon rinweddol a iachusol. Yn Lives of the British Saints , a gyhoeddwyd yn 1908, ceir trafodaeth hir am Elli. Ymddengys ei fod yn ddisgybl i Cadog. Pan ymadawodd hwnnw â Llancarfan penododd Elli yn abad ar y fynachlog yno. Mae eglwysi yn siroedd Brycheiniog a Chaerfyrddin wedi eu cysegru i Elli. Er chwilio mapiau degwm plwyf Llanelli a luniwyd yn 1825, ni lwyddwyd i weld cyfeiriad at y ffynnon. Serch hynny, mewn llyfr a gyhoeddwyd gan eglwys plwyf Llanelli yn 1888, dywedir fod Ffynnon Elli mewn cae o'r enw Cae Ffynnon Elli ac mai o'r enw hwnnw y daeth Waun Elli Place ar waelod isaf New Road. Roedd bri mawr ar y ffynnon yn yr unfed a'r ail ganrif ar bymtheg oherwydd rhinwedd y dŵr a'i allu i iacháu. Anfonwyd yr wybodaeth yma i'r Cyngor.

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 8 Haf 2000

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

PYTIAU DIFYR... PYTIAU DIFYR...PYTIAU DIFYR

Yn y gyfrol The County Coast Series – The South Wales Coast, gan Ernest Rhys a gyhoeddwyd yn 1911, ceir cyfeiriadau am nifer o ffynhonnau ardaloedd yr arfordir yn siroedd Mynyw, Morgannwg, Caerfyrddin a Phenfro. Mae ei sylwadau yn rhoi darlun i ni o gyflwr y ffynhonnau hyn ganrif yn ôl.

Llanelli (SN 50000) - Ffynhonnau Elli

Wrth ymweld â Llanelli (SN 50000) noda bod enwogrwydd Elli Sant wedi cynyddu’n fawr ar ôl ei farwolaeth a bod Ffynhonnau Elli yn fwy enwog yn eu dydd na rhai Llandrindod a Llanfair-ym-muallt. Dwedodd un gŵr lleol wrth Richard Fenton, y teithiwr o’r ddeunawfed ganrif, iddo weld saith plwy yn cyfarfod yn Llanelli ar gyfer gŵyl Fabsant Elli ar Ionawr 17eg.

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 27 NADOLIG 2009

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

Home Up