Home Up

LLANBERIS

Ffynnon Aelgerth
SH 575581

 

Annwyl Olygydd,

Tybed a fyddai gan ddarllenwyr Llygad y Ffynnon ddiddordeb yn Ffynnon Aelgerth

Dyma wybodaeth a llun ohoni. Y Cyfeirnod map yw SH 575581.

Naddwyd y ffynnon i fewn ir graig ar lethrau Cwm Bywynnog ac yng nghysgod Cefn Drum sydd yn arwain o gopa Foel Goch nepell hanner milltir o Lyn Cwm Daethhwch. Llechar ffynnon ger y brif lwybr sydd yn arwain o Lanberis trwy Bwlch Masgwrn, i Lyn Cwellyn ger Rhyd Ddu. Nid oes unrhyw hanes na thraddodiad ir ffynnon ac maen eithaf amlwg ei bod yn sicrhau cyflenwad o ddŵr ir tri bwthyn cyfagos, tyddynnod yr Aelgerth neu y Rali fel yi gelwir yn lleol. Adfeilion bellach yw Rali Ganol a Rali Uchaf ond, drwy

ryfeddol wyrth, fe saif y brif Rali hyd heddiw er mai tŷ haf ydyw bellach. Symudodd rhan fwyaf y trigolion or cwm yn ystod yr Ail Rhyfel Byd pan feddianwyd y dyffryn gan y fyddin ar gyfer ymarferion o bob math. Dymar tro olaf ir ffynnon gael ei defnyddio ar gyfer y bythynnod a pheipen blastig syn gwasanaethu yn y Rali heddiw. 

Gosodwyd targedau saethu ychydig lathenni islawr ffynnon ac awgrymodd y Prifardd R. Bryn Williams, a oedd yn weinidog ar Gapel Hebron y cwm, yn ei gerdd Cwm Bywynnog, fod rhai or tyddynwyr wedi mudon ffl or cwm yn y cyfnod hwn. Mynegodd hefyd, yn ei delyneg i Fwlch Masgwrn, ei siom fod y bythynnod yn wag. Ymddangosodd y delyneg yn Y Cymro ym mis Medi 1943.

                                    BWLCH MASGWRN

                                    Gwag dy fythynnod,
                                    Di-fref dy braidd;
                                    Dryllior tawelwch
                                    Ni fyn, Ni faidd.

                                    Ni chn dy adar,
                                    Dim ond croesin chwim;
                                    A churiad adenydd
                                    Syn ddychryn im.

                                    Daw sibrwd y nentydd
                                    Or creigiau cyd;
                                    Wyt lawn isleisiau
                                    A hiraeth mud.

                                     O na chawn chwerthin
                                    Neu wylon drwm;
                                    Ond ofnaf ddeffro
                                    Dy feirwon llwm. 

Cyfeiriad sydd yma at wacter y cwm oherwydd yr ymarfer saethu a oedd yn digwydd yno yn ddyddiol yn ystod yr Ail Rhyfel Byd.

Ken Jones, Llanberis

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 25 Nadolig 2008

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

 

Home Up