Home Up

Llanbadarn Fawr

 

O GWMPAS Y FFYNHONNAU  

FFYNNON MEREDITH, LLANBADARN FAWR (SN5364)  

Gellir gweld y ffynnon hon ar ochr dde'r ffordd syn arwain o Aberystwyth i bentref Llanbadarn gyferbyn Swyddfar Sir. O edrych ar y llun gwelwn fod y dŵr or tir uwchben wedi llifo i mewn iddi lle maer beipen heddiw. Eto nid ywr beipen yn gweddu gydag adeiladwaith y ffynnon ac o bosib mai rhywbeth mwy diweddar yw hi. Roedd y dŵr yn cronni mewn cafn hirsgwar o lechen ac arno maer geiriau RURAL SANIATARY AUTHORITY 1883. Heddiw dim ond pridd a sbwriel sydd yno Nid oes sicrwydd beth yw oed y ffynnon ond mae'n debyg iddi gael ei defnyddio fel ffynhonnell o ddŵr ir trigolion am ganrifoedd lawer. Heddiw maen ffynnon agored ond pan oedd yn cael ei defnyddion gyson roedd drws arni fel ar lawer ffynnon arall. Tybed a oes rhywun yn gwybod pwy oedd y Meredith a roddodd ei enw iddi? Yn rhifyn or Cambrian News am Ragfyr yr ail, 1881, cafwyd yr hanes canlynol yn ymwneud r ffynnon:

 Roedd bachgen or pentref wedi gwneud niwed i ddrws Ffynnon Meredith ac fei galwyd i gyfri o flaen yr Ynadon. Cyfeiriwyd ato fel D. Evans. Daeth y mater i sylw D.P. Jones, Arolygwr Trafferthion (Inspector of Nuisances) ar Dachwedd 14eg am fod ei wraig wedi gweld y bachgen yn cicior clo ar ddrws y ffynnon. Dwedodd wrtho am beidio ond gwrthododd wrando arni. Aeth yr Arolygwr yno a gweld fod olion diweddar ar y clo fel pe bai wedi cael ei gicio. Eiddor Awdurdod Glanweithdra (Sanitary Authority) oedd y ffynnon ac roeddynt wedi ei hatgyweirio a gosod drws. Roedd y cyhoedd wedi arfer mynd at y ffynnon gydai bwcedi i nl dŵr ers cyn cof ac oherwydd hynny roedd dŵr y ffynnon yn cael ei ddifwyno. Dyna pam fod drws chlo wedi ei gosod arni. Cafodd mam y bachgen rhybudd iw gadw dan reolaeth. Ni wyddair Arolygwr bod ei ferch ef ei hun ar bachgen wedi cael ffrae yn yr ysgol y diwrnod hwnnw ac mai dyna pam roedd o wedi mynd ir ffynnon a cheisio malur clo ar drws. Joseph Evans o Aberystwyth oedd yn amddiffyn y bachgen a dywedodd fod y gost o atgyweirior difrod yn llai na hanner coron. Meddai hefyd y gallai gael llu o dystion oedd yn credu y dylair cyhoedd gael rhwydd hynt i ddefnyddio dŵr y ffynnon fel y mynnent. Gan fod y bachgen wedi niweidio eiddor bwrdd rhoddwyd dirwy o swllt arno gydar rhybudd i ymddwyn yn fwy gwaraidd yn y dyfodol neu byddair gosb yn llymach.  

Tybed beth fu hanes y bachgen ar l hynny? Rhaid bod mwy o waith wedi ei wneud ar y ffynnon yn 1883 pryd y gosodwyd y cafn lechen ar arysgrif arni. Byddain dda cael gwybod mwy oi hanes.  

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 36 Haf 2014

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

Home Up