Home Up

HENLLAN

 

ARWYDDOCD FFYNHONNAU FEL MANNAU I NODI FFINIAU PLWYFI

 (Codwyd yr wybodaeth ganlynol o erthygl gan Tristan Grey Hulse yn y cylchgrawn Living Springs, Tachwedd 2002)

Mae cofnod wedi goroesi syn disgrifo llwybr y daith o gwmpas ffiniau bwrdeistref Dinbych. Dechreuwyd cerdded ger ffynnon a elwid yn Ffynnon Ddu ym mhlwyf Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch,(SJ0863) i afon Clwyd, ar hyd nant Aberham (SJ090658) syn croesir ffordd dyrpeg o Ddinbych i Ruthun. Yna aed ar hyd afon Clwyd tuar gogledd ir man ble llifa nant o Ffynnon y Cneifiwr (SJ149685) ir afon cyn dilyn y nant iw tharddiad yn y ffynnon. Oddi yno aed i Blas Heaton a fferm or enw Hen Blas Heaton, heibio i Garn House i gae oedd gynt yn dir comin yn union y tu l i ficerdy Henllan. Or fan honno aed i felin Henllan  (SJ0268)ac oddi yno ar hyd glan afonig Abermeirchion iw tharddiad yn Ffynnon Meirchion . Yna aed i dŷ or enw Leger, ymlaen at dŷ a elwid Fach, i Bandy Ucha a Phandy Isa,( SJ035682) i dŷ or enw Pen-y-bryn, oddi yno i hen garreg ffin ar y ffordd o Ddinbych i Nantglyn yn Waen Twm Pi, ac oddi yno i Ffynnon Ddu or lle y cychwynnwyd y daith. Gwelwn mai dŵr oedd yn diffinio tua hanner ffiniaur fwrdeistref.

     Hyd y gwyddom nid oes traddodiadau wedi goroesi am Ffynnon Ddu. Mae Ffynnon Meirchion yng Nglan Meirchion a dyma darddiad afon Meirchion syn llifo ir gogledd o bentref Henllan, heibio i Lys Meirchion ar ei ffordd i ymuno ag afon Elwy. Yn l rhai gwybodusion, Meirchion oedd hen hen daid Gwenfrewi. Nid oes unrhyw draddodiadau wedi goroesi am Ffynnon y Cneifiwr ond roedd yn fan o bwys i nodi ffin y fwrdeistref. Yn aml bydd ffynhonnau fel hon yn colli eu statws wrth ir arferiad o gerdded y ffiniau beidio. Hawdd iawn colli lleoliad ac enw ambell ffynnon wrth i gymdeithas anghofior hen draddodiadau a oedd mor bwysig in tadau gynt.

LLYGAD Y FFYNNON  Rhif 22 Haf 2007

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

 

Home Up