Home Up

LLOEGR

Swydd Henffordd

 

YMWELD PHEDAIR FFYNNON

gan Howard Huws

Ffynnon Glydog, Merthyr Clydog 

(SO 3268 2738)

 

Hap a damwain oedd imi godi llyfr y Parch. F. G. Llewellin, The History of Saint Clodock: British King and Martyr (Manceinion: John Heywood Ltd., 1919) mewn siop yn y Gelli Gandryll. Dyma a ddywed ynglŷn Ffynnon Glydog yno.

Just a little distance from the church, and reached by crossing Monnow Bridge, may be seen St. Clodocks Well with its perennial flow of crystal waterWhile there must have been traditions attached to thisthese are irrecoverably lostin a drought such as the summer of the year 1919 brought us, the local point of view is simply this, as many as a dozen come here in an evening to draw, but the spring never fails and the water is as good as any for miles around.

Y mae mor garedig chynnwys ffotograff or ffynnon, hefyd, a datgan yi cheir ar lan chwith Mynwy, ger Rhyd Glydog, ychydig islawr bont. Allwn i ddim collir cyfle, na allwn? Felly i ffwrdd fi i Ferthyr Clydog, sef y Clodock ansoniarus yn Swydd Henffordd. Diolch ir ffotograff, llwyddais i ganfod y ffynnon heb fawr o drafferth: ond y mae lefel y llwybr wedi codi ers tynnur ffotograff ym 1919, ac nid oes iw weld, ar hyn o bryd, ond rhan uchaf y gist garreg syn cynnwys y dŵr, ar grawen betryal syn gaead arni. Mae dŵr iw weld yno, ond y mae ymhell o fod yn grisialaidd, ac y maen amlwg nad ywn llifo fel y bu. Hwyrach y gellid ei hadfer, i raddau helaeth, oi charthu. Yn l Lives of the British Saints gan Baring-Gould a Fisher, dywedir mai brenin doeth ar Ewas yn y bumed ganrif oedd Clydog. (Maer ardal heddiw yn rhannol yn Swydd Henffordd ac yn rhannol yn Sir Fynwy.) Roedd merch i fonheddwr wedi syrthio mewn cariad ag ef ac am ei briodi. Ond roedd dyn ifanc arall o dras ai fryd ar briodir ferch ac er mwyn sicrhau na fyddai Clydog yn ei chael ymosododd arno pan oedd allan yn hela ai ladd. Cludwyd ei gorff ar gart oedd yn cael ei dynnu gan ychen at lan afon Mynwy lle'r oedd rhyd ond gwrthododd yr anifeiliaid groesi. Penderfynwyd felly i adeiladu eglwys ai chysegru i Glydog ar yr union fan honno.

 

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 29 Nadolig 2010

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

Home Up