Home Up

HANMER, MAELOR SAESNEG

 

FFYNNON CHAD

(SJ4539)

 Ceir cofnod ychwanegol ynglŷn â’r ffynnon hon yn llyfr John, Arglwydd Hanmer, A Memorial of the Parish and Family of Hanmer in Flintshire (argraffiad preifat yn Llundain yn 1877) tudalen 141:

 The dedication of the church was to St. Chad... who is a frequent patron of holy wells, and has kept one for himself in a meadow close by, though it has rather suffered, but without intention, at my hands, from drainage near the mill-pool, and a large volume of water could easily be collected there again.

 Nid yw’n rhyfedd, felly, fod arferiad addurno’r ffynnon wedi peidio erbyn 1879. (Gweler Ffynhonnau Cymru 2, Eirlys a Ken Gruffydd, Llanrwst 1999, tud. 75.) Cyn yr ad-drefnu yn sgîl y Diwygiad Protestannaidd yr oedd Hamner yn rhan o esgobaeth Caerlwytgoed, a Chad yw nawddsant y gadeirlan honno.

 

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

Crybwyllir Ffynnon Chad, mewn erthygl gan Howard Huws dan y teitl

FFYNHONNAU SANCTAIDD CYMRU

Linc 30 Haf 2011

LLYGAD Y FFYNNON Rhif 30 Haf 2011

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

DIWEDD FFYNHONNAU SANCTAIDD MAELOR SAESNEG?
Howard Huws

 

FFYNNON CHAD

Tynnwyd sylw at Ffynnon Chad, Hanmer yn rhifyn 20 (Haf 2006) o Llygad y Ffynnon, ac at Ffynhonnau Mair, Is-coed (Whitewell) yn rhifyn 25 (Nadolig 2008) o’r cylchgrawn hwn.

 

FFYNNON CHAD, HANMER (SJ 45319 40380)

Drain ac ysgall mall a'i medd...” Safle Ffynnon Chad gyda thŵr eglwys Hanmer yn y cefndir, tua’r de.

Yn ôl llyfiau nodiadau’r Canon M.H.Lee (Llyfr Nodiadau 2, Archifdy Clwyd, Penarlag):

Chadwell, which is just off the footpath between the village and Hanmer Mill, used to be highly valued in the neighbourhood. There was a custom of dressing it with flowers on Hanmer Wake Sunday — the first after Chad ’s Day ”

Dywed yr Arglwydd John Hanmer, yn ei lyfr A Memorial of the Parish and Family of Hanmer in Flintshire, (Llundain 1877), fod Ffynnon Chad wedi’i lled-ddifetha ganddo, yn anfwriadol, o ganlyniad i waith sychu tir wrth y felin: ond tybiai y gellid ei hadfer yn rhwydd. Yn ôl erthygl gan y Canon Lee yn Archaeologia Cambrensis 1879, fodd bynnag,

“St Chad ’s Well, a few hundred yards north of this village, is not now dressed annually as it was within memory. It is in one of the War (Wern) meadows.”

Ymddengys felly. Fod dathlu gŵyl Sant Chad wrth y ffynnon wedi darfod erbyn 1879: ac oni chyfrannodd difrodi’r ffynnon at hynny, gallwn dybio na fu o ddim cymorth i gynnal yr arfer.

Ymwelais â’r lle’r haf diwethaf. Fe’i ceir i’r gogledd - ddwyrain o Brook Lane Farm, yng Nghyfeirnod Grid Ordnans SJ 45319 40380. Mae dŵr yn llifo mewn ffosydd heibio i’r man, ond nid oes lle bu’r ffynnon ond twll dail poethion breision. Yn ôl un o drigolion y pentref bu peth cloddio ar safle’r ffynnon ar un adeg, a chafwyd hyd i jwg arian fechan, ond ni ŵyr beth ddigwyddodd i honno.

 LLYGAD Y FFYNNON Rhif 32 Haf 2012   

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

 

 

Home Up