Home Up

Bethel, Caernarfon.

 

Ffynnon Cors Tyddyn Oer

 

Ddechrau mis Medi eleni bu Mr Seiriol Owen, Tan y Cae, Bethel mor garedig dangos imi ffynnon ar dir gerllaw Tyddyn Oer yn y pentref hwnnw.

Maer ffynnon yng Nghors Tyddyn Oer, rhwng nant ir de-ddwyrain o ffermdy Tyddyn Oer ei hun ar gefnffordd rhwng pentref Bethel a Bryn Pistyll, fwy neu lai gyferbyn mynedfa ystd Rhos Lan. Y cyfeirnod Arolwg Ordnans (AO) yw SH525657, ac y maer ffynnon, ar lun petryal bach gydag W (am well) wrthi, iw gweld yn eglur ar fap AO chwe modfedd or ardal or flwydd yn 1899, gyda dau lwybr yn arwain yn syth ati or gefnffordd. Nid yw ddim iw gweld ar fap chwe modfedd AO Mn XXIII SW 1888, lle nid oes ond un llwybr yn mynd heibio ir fan, heb olwg o unrhyw ffynnon. Gellid dyfalu y lluniwyd y ffynnon rhwng tua 1888 a 1899 er cyfleuster i drigolion pentref Bethel, a oedd ar gynnydd yn sgil y diwydiant llechi. Yr oedd ffynnon arall yn Nhyddyn Oer ei hun, yr ochr draw ir nant.

Y ffynnon gydar crawiau oi chwmpas ar goeden afalau gerllaw iddi.

Pwy bynnag ai lluniodd, gwnaeth waith da ohoni, gan ddefnyddio cerrig a llechi cadarn; nid yw fawr gwaeth ei sut heddiw yn 2019 na phan gyntaf yi gwnaed. Caewyd oi hamgylch ffens o grawiau llechi, a gosodwyd git haearn i hwyluso mynediad. Or git gellir disgyn tua dwy droedfedd i lawr at y dŵr, sydd mewn pwll petryal tua llathen wrth bedair troedfedd, gyda math o drothwy llechen yn gwahanu un pen or pwll rhag y gweddill. Tros y pen hwnnw mae crawiau cadarn wediu gosod yn do. Roedd tua deng modfedd o ddŵr yno pan ymwelwyd r lle. Gallai fod yn rhagor, pei certhid. Mae coeden afalau yn tyfu gerllaw iddi, ond fel arall mae porfa arw oi chwmpas.

Y mae yna adeiladu tai ar y tir hwn ar hyn o bryd, ond hyd y gallaf gasglu, y maer perchennog yn bwriadu cadwr ffynnon. Y maer ffynnon ar dir preifat, ac yn bendant nid oes dim croeso i neb ymweld r ffynnon heb ganiatd o flaen llaw.

                                                                                                                                                                     HH.

LLYGAD Y FFYNNON   Rhif 47 Nadolig 2019

cffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffccffc

 

Home Up