Home Up

  Llygad y Ffynnon

Cylchlythyr Cymdeithas Ffynhonnau Cymru

Rhifyn 46, Haf 2019

 

DIFRODI FFYNNON FAIR

 

Ffynnon Fair, Llanfair-is-gaer, fel y bu (uchod) ac fel y mae (isod).

Difrodi Ffynnon Fair, Llanfair-is-gaer

Wedi mynd swyddogion Jones Bros (Ruthin), contractwyr ffordd osgoi Caernarfon, i safle Ffynnon Fair fisoedd yn l, a dangos y ffynnon iddynt, syndod fu canfod ddechrau mis Mai fod tunelli o bridd a cherrig wediu gwthio ar ei phen hi. Mae dŵr y ffynnon yn awr yn llifo iw nant blaenorol trwy beipen blastig, ar saflen un llanastr. Llwyddais i dynnu lluniau or man, er gwaethaf gwrthwynebiad rhyw Sin-mewn-swydd o giaffar safle: ond does a ŵyr sut lun fydd ar y lle erbyn ir gwaith ddarfod.

 Rhoddwyd gwybod am hyn i Gyngor Gwynedd, ond yn l yr Adran Briffyrdd yno, mater i Lywodraeth Cymru ywr ffordd osgoi. Ysgrifennwyd ar ran y Gymdeithas at Ken Skates AC (Gweinidog yr Economi a Thrafnidiaeth) er mwyn protestio ynghylch y difrod, gyda chopau at Lesley Griffiths AC, Sin Gwenllian AC, Hywel Williams AS, Y Comisiwn Henebion a Cadw. Gofalwyd hysbysur cyfryngau hefyd, ac o ganlyniad fe gafodd y digwyddiad a gwrthwynebiad y Gymdeithas Ffynhonnau gryn sylw: ond hyd yn hyn, nid yw neb wedi cynnig ceisio adfer y safle.

Gyrrwyd neges at Ken Skates:

Pe hoffech ychwanegu eich llais at y brotest, gan ofyn am adfer y safle, croeso i chi gysylltu r canlynol:

Gohebiaeth.Ken.Skates@llyw.cymru

Gohebiaeth.Lesley.Griffiths@llyw.cymru

Gohebiaeth.Sian.Gwenllian@llyw.cymru

hywel.williams.mp@parliament.uk

nmr.wales@rcahmw.gov.uk

cadw@gov.wales

 

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

Ffynnon Ofuned Fwyaf Gogleddol Ynysoedd Prydain?

Unst yw ynys gyfannedd fwyaf gogleddol Ynysoedd Prydain, ac y maen gartref i tua 630 o bobl. Yno ceir tarddell or enw Helia Brune neu Yellabrun, sydd (yn l y tarddwr geiriau Jakob Jakobsen) yn cynnwys yr elfennau hen Lychlyneg brunnr (tarddell, ffynnon, man lle codir dŵr neu lle mae gwartheg yn yfed) a hela- neu jela- (iachusol).1 Cyfeirnod Arolwg Ordnans y ffynnon yw HP 594046.

Ffynnon Yellabrun, Unst, Ynysoedd Shetland

 Christopher Naish (cyfieithwyd gan H. Huws)

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

yn enwog am Iachu pob Clefyd: 

Saint Govans Well yn ystod  350 mlynedd (parhad).

Cldd Fenton ei adroddiad 1807 disgrifiad or gell yn y capel, gan grybwyll dim ond arfer gwneud addunedau tra wedi ymwasgu iddi. Yn ei adroddiad nesaf, a ysgrifennwyd yn fuan wedyn, maen amlwg iddo gyrchur capel o gyfeiriad y  tir, gan y tro hwn y dechreuodd disgrifiad maith or gell wyrthiol a fedrai guddio sant a ymlidiwyd yn agos gan ei erlynwyr paganaidd cyn symud at y ffynnon yn y capel, ac yna at Saint Govans Well ei hun.  

Janet Bord (cyfieithwyd gan Howard Huws)                                                                         (iw pharhau)

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

Hen Ffynnon Cwm-y-glo.

Cerdd  a ymddangosodd yn un o rifynnau Ecor Wyddfa eleni. Yr awdur ywr Parch. Collwyn Morgan, a symudodd o Gwm-y-glo yn Arfon i fod yn Rheithor Penmorfa a Dolbenmaen ym 1899.

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

Ffynnon Helen, Caernarfon.

Nid oes dim dirgelwch ynghylch lleoliad Ffynnon Helen yng Nghaernarfon. Y mae iw gweld ar fap Arolwg Ordnans Mn 1:10,560 1890-91 fel St Helens Well yng ngardd gefn tŷ sylweddol or enw Bryn Helen ar Ln Parc, yn union gyferbyn phen stryd Henwaliau. Adeiladwyd y tŷ cyn 1834 (pryd y maen ymddangos ar fap or dref), yn gartref i William Mathias Preece, debyg. Rhanwyd y tŷ wedi 1890 ond cyn 1918, gyda rhan ddeheuol yr adeilad rhestredig Gradd II bellach yn breswylfa or enw Llwyn Helen. Yng ngardd gefn Llwyn Helen maer ffynnon: y cyfeirnod grid yw SH48215 62166. Ni ddylid ceisio ymweld r ffynnon heb ganiatd y preswylwyr.  

Howard Huws.

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

Cofiwch ddod ir cyfarfodydd pwysig canlynol!

Cyfarfod Blynyddol Cymdeithas Ffynhonnau Cymru

Bore Sadwrn y 13eg o Orffennaf 2019, am 10.30 or gloch

Cwrdd yn Festri Capel Bethesda, Stryd Newydd,

Yr Wyddgrug CH7 1NZ.

Paned ar gael, ond dewch chinio gyda chwi.

Yna ymweliad thair ffynnon:

Ffynnon Degla, Llandegla

Ffynnon Sara, Derwen

Ffynnon Sulien, Corwen

O dan arweiniad Eirlys Gruffydd-Evans

 

Cyfarfod Cymdeithas Ffynhonnau Cymru

Eisteddfod Genedlaethol Llanrwst

Pnawn Mercher y 7fed o Awst 2019, 1 or gloch

Gareth Pritchard, Llandudno: Ffynhonnaur Gogarth

Pabell y Cymdeithasau 1.

 

Croeso cynnes iawn ir ddau gyfarfod.

 

 

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

 

Dyma Swyddogion Cymdeithas Ffynhonnau Cymru

 CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

 

Llygad y Ffynnon yw cylchlythyr Cymdeithas Ffynhonnau Cymru. Y golygydd yw Howard Huws, Bangor, a gellir gyrru unrhyw gyfraniad at y rhifyn nesaf ato yn golygydd@ffynhonnau.cymru erbyn 11.11.2019, os gwelwch yn dda. Gellir ei alw ar 01248 351503 neu 07870 797655.

 

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

 

Mae pob croeso i unrhyw un sydd diddordeb yn natur, hanes ac arwyddocd ffynhonnau Cymru ymuno r Gymdeithas. Y tl aelodaeth yw 10 y flwyddyn i unigolion, 15 i deulu, ac 20 i gorfforaeth; ac anogir pawb i dalu trwy archeb banc uniongyrchol, os gwelwch yn dda maen arbed cymaint o drafferth.

Er mwyn ymaelodi, neu adnewyddu aelodaeth, llanwch y ffurflen ar-lein yn http://www.ffynhonnaucymru.org.uk/ffurflen_aelodaeth.htm a gyrrwch hi at Gwyn Edwards yn trysorydd@ffynhonnau.cymru, neu cysylltwch Gwyn neu unrhyw swyddog arall yn uniongyrchol.

 

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

 

Cofiwch fod l-rifynnau 1-40 Llygad y Ffynnon yn awr ar gael ar gryno-ddisg. Maen drysorfa o wybodaeth ynghylch ffynhonnau ein gwlad, a hynny am ddim ond 6.50c. Er mwyn archebu copi, cysylltwch Dennis Roberts yn dennis.h.roberts@btinternet.com.

 

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

 

Cofiwch hefyd am WEFAN Cymdeithas Ffynhonnau Cymru yn www.ffynhonnau.cymru, neu gallwch ein canfod tan Ffynhonnau Cymru. Mae yno doreth o wybodaeth, gan gynnwys manylion ffynhonnau unigol, copau o l-rifynnau Llygad y Ffynnon, manylion a hanes y Gymdeithas, a ffurflen ymaelodi ar-lein.

 

CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC CFfC

 

 Home Up