Home Up

LLYGAD Y FFYNNON

Cylchlythyr Cymdeithas Ffynhonnau Cymru                                                                                                                                Rhif 34 Haf 2013

ADFER FFYNNON BEUNO, CLYNNOG FAWR

(SH41324945)

Or diwedd mae un o ffynhonnau pwysicaf Cymru wedi cael ei harbed rhag mynd yn adfail llwyr. Bellach gallwn weld y gofer syn cario dŵr or ffynnon ar gwaith cerrig arbennig syn rhan mor bwysig o adeiladwaith y ffynnon. Beuno yw un o brif saint Cymru ar dŵr or ffynnon yn arbennig o dda at wella gwendid neu gloffi mewn pobl a phlant. Wedi carior cleifion au gosod yn y ffynnon arferid eu cludo ir eglwys gerllaw au gadael i gysgu ar wely o frwyn ar garreg fedd drwyr nos. Pe byddent yn cysgu byddai iachd yn sicr o ddilyn. Roedd hefyd yn arferiad i grafur colofnau cerrig yn y capel a chymysgur llwch gyda dŵr or ffynnon. Byddair hylif hwn yn effeithiol iawn at wella llygaid poenus. Diolch ir Cyngor Cymuned, Mrs Marian Elias Roberts, Clynnog, a Helga Martin, Ysbyty Ifan, aelodau selog o Gymdeithas Ffynhonnau Cymru, sy wedi bod yn brwydro iw hachub ac yn cadw llygad ar y gwaith. Diolch i Helga am anfon lluniau or gwaith ar Ffynnon Beuno i ni. Meddai Dymar olygfa heddiw ar l i CADW adnewyddu Ffynnon Beuno yn wych. Roeddwn wrth fy modd gweld y gwelliant. Da yw gwybod fod CADW yn ymwybodol or cyfrifoldeb i warchod ein ffynhonnau sanctaidd.

Oddi fewn i Ffynnon Beuno

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

FFYNHONNAU DYFFRYN CONWY AR GLANNAU

gan Gareth Pritchard

(Mae Gareth wedi bod yn ymchwilio i hanes ffynhonnau Dyffryn Conwy ar glannau ers peth amser ac mae erthyglau am y ffynhonnau yn ymddangos yn rheolaidd yn y papur bro- Y Pentan. Piti na fase gan bob papur bro yng Nghymry ohebydd tebyg. Diolch iddo am y lluniau hefyd.

 

FFYNNON GELYNNIN, LLANGELYNNIN (SH751737)

Mae Ffynnon Gelynnin yn union y tu l i fur mynwent yr eglwys ar y chwith wrth fynd i mewn drwyr git or ffordd. Mae mewn man diarffordd ond arferai mamau gariou plant gwan i fynyr ffordd hir a serth at y ffynnon gan obeithio y byddai eu trochi yn y dŵr yn adfer eu hiechyd. Yng nghwr de-orllewinol y fynwent ceir ffynnon gysegredig yn llawn o ddyfroedd rhinweddol. Diogelir hi gan waliau cerrig uchel, a gellid tybio y bu to uwch ei phen mewn rhyw oes. Arferid dod chleifion a gweinion yr ardal ar cwmpasoedd i ymolchi yn y dyfroedd hyn; ac ymddengys y byddai llawer yn cael lles mawr trwy hynny. Tua 1898 roedd gŵr o ardal Llangelynnin yn mynd adref yn hwyr un noson a hithaun ddu fel y fagddu. Wrth basior eglwys clywai sŵn or ochr arall i wal y fynwent yn y gornel ble maer ffynnon. Dychrynodd am ei fywyd a chuddio gan ofni fod bwgan yno. Yna aeth yn ddistaw bach ac

 

edrych dros y mur. Yno gwelodd wraig ifanc yn magu ei baban yn ei breichiau gan sefyll yn y ffynnon a gweddon uchel iddo wella. Aeth y dyn adref ar ei union gan gymaint ei fraw o weld y wraig druan yn y tywyllwch. Maer hanes hwn yn dangos yn glir cymaint y dibynnaur werin ar y ffynhonnau a chymaint eu ffydd yn eu dyfroedd. Arferiad arall gan famau oedd dod dilledyn plentyn gwan ai osod i arnofio ar wyneb y dŵr er mwyn darogan ei ffawd. Pe suddai nid oedd fawr o obaith am wellhad. Yn ystod yr ugeinfed ganrif aeth prifathro lleol chriw o blant i weld y ffynnon gan sn wrthynt am yr hen draddodiadau. Cymerodd arno ei fod yn dad i blentyn gwael yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Cariodd y bachgen lleiaf yn yr ysgol at y ffynnon a chymerodd gerpyn i gynrychioli dillad y plentyn gwan. Suddodd hwnnw bron ar unwaith. Dechreuodd y bachgen feichio crio gan y credain siŵr ei fod am farw!

Cyfarfyddodd Eirlys Gruffydd dyn o Ro-Wen wrth ddod i lawr or fynwent, a sicrhaodd hi fod rinwedd mawr yn Ffynnon Gelynnin. Dywedodd am ryw wraig a adwaenai ef yn dda, a gymerodd blentyn egwan ac afiach, ac fei trochodd yn y ffynnon, ar canlyniad fu iddo gryfhau or awr honno allan, ac y mae'r plentyn hwnnw yn fyw ac iach heddiw. Arferid carior plant ar rhai gwan oedd wedi eu trochi rhyw ganllath i Gae Iol. Gellir gweld adfeilion yr adeilad hwnnw hyd heddiw.

FFYNNON GWYNWY (SH754735)

Maer ffynnon hon rhyw chwarter milltir o eglwys Llangelynnin. Gellir dod o hyd iddi wrth gerdded i lawr ln gul or eglwys i gyfeiriad Ro-wen. Maen gorwedd mewn tir gwlyb ar ochr chwith y ln. Roedd yn enwog am ei gallu i wella defaid ar ddwylo. Rhaid oedd gollwng pin wedi ei blygu ir ffynnon cyn golchir ddafad yn y dŵr. Pe na wneid hyn ni fyddai dŵr y ffynnon yn clirior ddafad, a dweud y gwir, byddai defaid cleifion eraill yn trosglwyddo eu hunain i ddwylor claf! Yn l Myrddin Fardd byddai cyffwrdd y pinnau a oedd eisoes wedi eu taflu ir ffynnon yn cael yr un effaith yn union. Ffynnon fechan yw hon, rhyw droedfedd a hanner o hyd a throedfedd o led. Roedd yn boblogaidd iawn oddeutu canol y bedwaredd ganrif ar bymtheg a gellid gweld bod gwaelod y ffynnon wedi ei orchuddio phinnau. Ni fydd y ffynnon hon byth yn sychu, hyd yn oed yn y tywydd poethaf.

FFYNNON GYNFRAN, Llysfaen (SH893775)

Yn Llysfaen, ger Bae Colwyn, mae Ffynnon Gynfran, rhyw ganllath ir gogledd o Eglwys Sant Cynfran. Mae hi ryw dair milltir o Fae Colwyn ar un pellter o dref Abergele. Dywedir fod Cynfran yn fab i Brychan, tad Dwynwen a Ceinwen sy ag eglwysi a ffynhonnau ar Ynys Mn. Honnir fod Brychan yn dad i chwe deg pump o blant! Mae haneswyr yn dweud bod eglwys ar y safle yn yr wythfed ganrif gan awgrymur flwyddyn 777 fel dyddiad tebygol. Buasai hynnyn ei gwneud yn rhy hwyr iddi gael ei sefydlu gan un o feibion Brychan. Bu dadlau ynglŷn lleoliad y ffynnon gyda Chymdeithas Ffynhonnau Cymry (yn ystod y 1990) yn credu ei bod o fewn terfynau tir yr eglwys. Bu cymdeithas Wellhoppers yn chwilio tua 2002 a dymar un syn fwyaf tebygol o fod yn iawn. Ar un ochr ir safle mae gwrych o ddraenen wen ac ar yr ochr arall llwyn o ddanadl poethion. O fynd heibio rhain, maer

sefyllfa yn llawer gwell nag a fu pan ymwelodd Cymdeithas Ffynhonnau Cymry yn y flwyddyn 2002. Maer ffynnon yn y cae ir gogledd or fynwent gyda chamdda i fynd ati or fynwent. Mae ar ochr banc gydar gwrych o ddrain uwch ei ben. Hanner cylch o gerrig sydd ir ffynnon, fel y gwelir or llun gydar danadl poethion ar yr och isaf. Roedd y dŵr yn glir. Dethlir dydd Sant Cynfran ar y 12fed o Dachwedd bob blwyddyn, ac ar noson 11eg o Dachwedd a hefyd ar y Sul canlynol bun arferiad gan bobl leol i ofyn am fendith ar eu hanifeiliaid gydar weddi, Boed bendith Duw a Chynfran Sanctaidd ar ein hanifeiliaid.

FFYNNON HENDRE CREUDDYN (SH809781)

 

Mae Ffynnon Hendre Creuddyn ar gyrion Cyffordd Llandudno, oddi ar Ln Pabo, yng ngardd hen ffermdy syn dwyn yr enw, Deellir bod yr hen ffermdy yn dyddion l i 1750. Cafodd yr adeilad ei drawsnewid gan Vince ac Anwen Lloyd Hughes yn nechrau saithdegaur ganrif ddiwethaf. Maer perchnogion hefyd wedi adfer y ffynnon yn chwaethus iawn gyda gwaith cerrig graenus a tho o lechi gleision. Mae tshaen a lifar, gyda bwced, i godir dŵr o grombil y ddaear. Fel arfer, mae dyfnder y dŵr yn ddeunaw troedfedd. Credir bod yna ffynnon yn ogystal, ar un adeg, yn llawr cegin yr hen ffermdy, a bod y ddwy wedi eu cyplysu mewn rhyw ffordd neui gilydd.

FFYNHONNAU CAE COCH, TREFRIW (SH 7786530)

Y Rhufeiniaid, maen debyg, a ddarganfur ffynhonnau yn Nhrefriw rhwng 100 a 250 OC pan oeddynt yn Conovium (Caerhun). Mae rhai yn honni mai gŵr bonheddig a daeth o hyd iddynt pan oedd allan yn hela a thorrodd ei syched drwy yfed o ffrwd fechan. Bu ond y dim iddo farw o ganlyniad i hynny. Hanes arall am eu darganfod ywr un am adeiladu ffordd newydd i fferm Cae Coch tua 1820. Torrwyd i mewn i hen lefelau a darganfuwyd tarddler ffynhonnau. Mewn taflen wybodaeth am y ffynhonnau nodir mai dymar ffynnon haearnol fwyaf cyfoethog yn y byd a bod y dŵr wedi cael ei gofrestru fel moddion yng ngorllewin yr Almaen. Nid y dŵr yn unig sydd o ddiddordeb ond hefyd pensaernaeth y baddondy a ddisgrifir fel cyclopean (am fod cerrig mawr wedi eu defnyddio iw adeiladu), gydar gorau syn bodoli. Credir mai'r Arglwydd Willoughby de Eresbur ai hadeiladodd yn 1763. Mae llechi anferth ar dor adeilad ac oddi mewn iddo mae baddon o lechen Gymreig. Gydag adeiladur baddonau daeth pentref Trefriw yn le poblogaidd i dreulio gwyliau. Addaswyd adeiladau yn y pentref ar gyfer ymwelwyr a chodwyd gwesty pwrpasol ar eu cyfer. Deuai gweithwyr o ardal y chwareli yn ogystal boneddigion cefnog i geisio gwellhad yn nyfroedd Ffynhonnau cae Coch.

Yn 1872 cyhoeddwyd cyfeirlyfr i bentref Trefriw gyda manylion ar sut y dylid defnyddior dŵr. Rhaid oedd eu dilyn yn ofalus gan fod yfed gormod or dŵr yn gallu bod yn niweidiol. Dylid ei yfed yn syth or graig ac aros am awr cyn bwyta. Llond gwydraid gwin y dydd y dylid ei yfed ar y dechrau. Wedi hynny gellid dyblu cyfaint y dŵr. Arferair ymwelwyr fynd ir ffynhonnau yn y bore i flasur dŵr ac yn y prynhawn byddent yn ymdrochi yn y dŵr yn y baddon. Gydar nos cynhelid cyngherddau i ddiddanur ymwelwyr. Ceiniog y dydd oedd y gost am fynediad ir ffynhonnau ond ceid gwydraid o ddŵr yn y pris. Ar adegau byddai cymaint thri chant o ymwelwyr yn aros yn y pentref. Erbyn 1874 daeth y ffynhonnau i ddwylo preifat am y tro cyntaf. Rhwng 1875 a 1959 fe gair dŵr ei roi mewn poteli ai werthu ar draws y byd ar gyfandiroedd fel Awstralia, Canolbarth Affrica, De America yn ogystal ag ar draws Ewrop.

Yn 1908 teulu Adamson o ardal Lerpwl oedd yn gofalu am y ffynhonnau ac adeiladwyd baddonau newydd mewn adeilad urddasol ar fin y ffordd. Cludid pobl yma o Drefriw mewn cart a cheffyl ar gost o dair ceiniog. Wedir Ail Ryfel Byd gwerthwyd y ffynhonnau i ŵr or enw Cyrnol Cockroft ac roedd y dŵr yn dal i gael ei botelu ai werthu. Yn anffodus collodd y

ffynhonnau iachusol eu hygrededd am na chawsant eu cynnwys eu cynnwys yng nghynlluniaur awdurdodau iechyd swyddogol. I bob ymddangosiad roedd oes aur Ffynhonnau Cae Coch wedi mynd heibio. Tua 1970 prynwyd y lle gan Alf Ineson, perchennog cwmni moduron o ogledd Lloegr ac ail agorwyd ym 1972. Byddai ymwelwyr yn dal i alw heibio a chaent weld y baddonau am ugain ceiniog. Gwerthid y dŵr mewn poteli plastig ac roedd cleifion yn dal i gael iachd wedi iddynt yfed y dŵr. Maer ffynnon gyntaf yn gryf iawn mewn haearn. Mae ynddi hefyd silica, sylffwr, magnesia, soda, calsiwm, alwminiwm, sodiwm a mangans. Mae tymheredd y dŵr yn sefydlog tua 48 i 50 gradd ffarenheit. Byddair dŵr yn y baddon yn gymysgedd o ddŵr y ddwy ffynnon ac yn cael ei gynhesu i tua 100 gradd ffarenheit. Yn yr wythdegau daeth y ffynhonnau yn eiddo i Toni Rowlands a fagwyd yn Llandudno. Fe fuddsoddodd filiwm o bunnau yn y fenter a gwerthid cynnyrch y ffynhonnau mewn siopau drwy Brydain, Ewrop ac Affrica. Nid ywr corff dynol yn gallu storio haearn ac felly mae angen cyflenwad cyson ohono i gadwn iach. Nid mewn poteli y gwerthir y dŵr bellach ond mewn pacedi. Daeth tro ar fyd. Nid ywn bosibl ymweld r ffynhonnau nar baddondy, ond yn l ffigyraur cwmni (Nelson) , yn 2009 cynhyrchwyd a gwerthwyd dros 12 miliwn o bacedi or dŵr o dan yr enw Spatone ar draws y byd.

FFYNNON NEWYDD, LLANRWST

 

Bu ceisio cael hanes Ffynnon Newydd yn ardal Llanrwst yn dipyn o her, yn enwedig ar l gweld fod cymdeithas fel Wellhoppers, syn arbenigo mewn hanes ffynhonnau wedi methu, ac nad oedd gan Gymdeithas Ffynhonnau Cymru fawr ddim gwybodaeth chwaeth! Ar gyrion Llanrwst, ar y ffordd i Landdoged mae Ffynnon Newydd, ond maen rhaid pwysleisio ei bod ar dir preifat. Yn l pob tebyg cafodd y ffynnon ei chodi yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg gan un o deuluoedd cyfoethog yr ardal. Mae sn amdani yn Faunula Crustensis -An Outline of the Natural Contents of Llanrwst a gyhoeddwyd yn 1830 gan John Williams, Pyll, Trefriw (1801-1859. Roedd y meddyg ar naturiaethwr yn fab ir melinydd Cadwaladr Williams ac wedi ei eni ym Mhentrefelin, Llansanffraid Glan Conwy. Yn Saesneg yr ysgrifennwyd am Ffynnon Newydd. Dyma gyfieithiad:

Ger Tyddyn Fadog, i gyfeiriad Llanddoged, mae tŷ go arbennig or enw Ffynnon Newydd, sydd ar enw am fod yna ffynnon sylweddol yn yr ardd gyda muriau trwchus o gerrig a tho o lechi uwch ei phen. Mae digonedd o le y tu mewn gyda rheiliau o haearn, ac yn amlwg maer ffynnon wedi ei chodi ar gyfer ymdrochi. Cafodd y ffynnon lawer o glod am fod y dŵr wedi llwyddo i iachau cleifion oedd gyda phob math o anhwylderau, rhai oedd meddygon ac eraill wedi methu eu concro. Ni chredaf fod iddi drwythiad mwynol, ond yn hytrach fod yr effeithiau llesol ir corff yn dod oherwydd bod oernir dŵr yn cyflymu cylchrediad y gwaed. Rwyf yn sicr ei bod mor effeithiol Ffynnon Gwenffrewi yn Nhreffynnon neu unrhyw ffynnon arall sydd heb rinweddau haearnol na halenog wrth geisio gwella anhwylderau syn anodd eu concro.

Mae cyfeiriad at y ffynnon yn An Inventory of the Ancient Monuments in Wales and Monmouthshire. Vol 4 Denbishire. Royal Commission on Ancient and Historical Monuments 1914. Yn l y disgrifiad ( yn Saesneg) ym 1914 roedd y ffynnon yn sgwar o faint pymtheg troedfedd gyda waliau o ddeuddeg troedfedd o uchder a tho o lechi, ond bod y to mewn cyflwr gwael. Roedd saith o risiau i fynd i lawr at y dŵr oedd yn bedair troedfedd o ddyfnder. Yn cydredeg ar ffynnon roedd ystafell wisgo/dadwisgo or un hyd ond yn naw troedfedd o led. Erbyn heddiw maer ystafell newid wedi diflannu. Does dim golwg or to ac maer grisiau mewn cyflwr gwael. Mae Peter Higson, perchennog Ffynnon Newydd, yn credu bod llawr y ffynnon wedi ei wneud o farmor. Mae ein diolch yhn fawr iddo am ei gyd-weithrediad parod yn caniatau ir Pentan gael tynnu lluniau or ffynnon ac am ei gymorth gydar hanes. Diolch hefyd i Rob Davies am dynnur lluniau a thrednur cyfan. Heb gymoprth amrhisiadwy y ddau ni fyddai wedi bod yn bosibl ir wybodaeth yma gael ei gasglu ai gyhoeddi.

Buom ar drywydd anghywir i ddechrau wrth geisio cael hanes y ffynnon gan ymweld Ffynnon Newydd arall, sef cartref Aelwen ar diweddar Thomas John Williams yn ardal Tan Lan. Roedd yna ffynnon yno hefyd wedi ei lleoli mewn cae. Mae wedi cael ei chapio gyda chaead crwn o goncrit. Hyd y gwyddom does yna ddim byd arbennig am hon ar wahn ei bod wedi ei defnyddio i ddisychedu cenedlaethau yn y gorffennol.

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

O GWMPAS Y FFYNHONNAU

FFYNNON WICHELL, LLANGELER, SIR GAERFYRDDIN. SN3739

Yn 1899 ysgrifennwyd cyfrol yn cynnwys hanes plwyfi Llangeler a Phenboyr yn Sir Gaerfyrddin gan David E Jones. Rhoddodd lawer o sylw i ffynhonnaur ardal ac yn eu plith Ffynnon Wichell. Meddai- Mae Ffynnon Wichell ar odre rhiw Aberlleiniau yn ffynnon gryf iawn. Nid anaml y gwelwyd rhai o Gastellnewydd, ar dymhorau sychion, yn dod i gyrchu dwfr ohoni. Rhoddwyd gwybodaeth am y ffynnon hon yn ogystal ffynhonnau eraill y fro yn Llygad y Ffynnon Rhif 11 2001. Yn ddiweddar daeth gwybodaeth am y ffynnon arbennig hon gan Bob Bright. Maer Cyngor Sir yn gwneud gwaith ar y ffordd gerllawr ffynnon. Meddai Bob:

Heddiw ( Calan Mai) cwrddais gydar clerc ac un aelod o Gyngor Bro Llangeler, Cynghorydd Sirol lleol a dau o bobl or Cyngor Sir, un oedd pennaeth adran priffyrdd yn ein hardal ni. Maen debyg eu bod nhw wedi gwneud difrod ir ffynnon fel rhan or gwaith i wellar ffordd. Doedd ganddyn nhw ddim gwybodaeth am y ffynnon nag unrhyw gynllun iw hadfer. Wedi i ni gyfarfod heddiw cefais addewid y byddan nhw yn trwsio ac ailadeiladu Y Wichell dros y mis nesaf a gobeithio y bydd y ffynnon yn llifon iachus unwaith eto.

Diolch i Bob. Maen siŵr ei fod wedi achub y ffynnon drwy ddangos diddordeb ac agor llygaid yr awdurdodau i bwysigrwydd y ffynnon.

 ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

FFYNNON Y SANTES ANNE, LLANFIHANGEL Y BONT-FAEN (SS98117190)

Yn ystod wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mro Morgannwg llynedd bu Wellsprings a Chymdeithas Ffynhonnau Cymru ar ymweliad Ffynnon y Santes Anne, yn Llanmihangel. (Dymar ffurf a ddefnyddir ar yr arwyddion lleol) Maer ffynnon ar dir preifat ger yr eglwys ac islaw plasty Llanmihangel. Gellir mynd ati wrth gerdded i lawr tuag at yr eglwys ac mae ar y dde ir llwybr. Bun rhaid clirior ffynnon or tyfiant oedd yn ei llanw . Bronwen Thomas o gymdeithas Wellsprings fun gwneud y gwaith cyn i ni fynd at y ffynnon.

BRONWEN YN Y FFYNNON. Y FFYNNON EI HUN

Gwelwyd ei bod yn ffynnon hirsgwar o adeiladwaith cadarn yn mesur chwe throedfedd wrth dair troedfedd a hanner. Ei hynodrwydd pennaf oedd bod cerflun o ben ac ysgwyddau gwraig fronnoeth ar fur deheuol y ffynnon ar dŵr yn llifo drwy dyllau yn y bronnau. Erbyn hyn, fodd bynnag, maer cerflun wedi diflannu. Yn ffodus, cyn i hynny ddigwydd, roedd cast mewn plastr wedi ei wneud ohono a bellach mae hwnnw yn ddiogel yn y plasty. Cafodd y ffynnon ei chofrestru fel un o henebion Gradd 2 yn 1995 ond nid yw hy n, fel y gwyddom, yn

`rhoi sicrwydd bod ffynnon yn cael ei gwarchod. Yn l perchnogion plasty Llanmihangel, maent wedi ceisio prynur tir lle maer ffynnon gan y perchennog, er mwyn iddynt fedru cynnal a chadwr ffynnon, ond hyd yma maer perchennog wedi gwrthod. Ar dir plasty Llanmihangel mae replica or ffynnon ar cerflun. Roedd ymweld r lle yn brofiad cofiadwy iawn.

Y CERFLUN OEDD AR Y FFYNNON

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

FFYNNON ELIAN, LLANELIAN YN RHOS

Dyma ffynnon felltithio enwocaf Cymru. Cafodd ei dinistrio oherwydd hynny ond bellach mae wedi ei hadfer fel ffynhonnell o ddŵr yfed i Jane Beckerman yn Cefn y Ffynnon. Bun daith hir ond or diwedd cafodd y gwaith ei orffen. Bydd Jane yn sn am y broses oi hadfer yn y Gynhadledd Ffynhonnau yn Llandudno ym mis Medi.

CYN DECHRAUR GWAITH Y SAFLE NAW

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

CROESO I AELODAU NEWYDD

GARETH PRITCHARD, LLANDUDNO (ers tro byd. Y Golygydd mewn sachliain a lludw!)

GWYNN A GWLADYS EVANS, WRECSAM

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

PYTIAU DIFYR

Y FFYNHONNAU gan Rhydwen Williams

Gwrandewch:

Mae gorfoledd dyfroedd yn fy nghlustiau heno,

Yr Ynys-wen, Ynysfeiro, yr Ynys-hir,

Yr holl ffordd o Eglwysilan,

ar ffynnon wylaidd ar Ben Rhys

mor hardd gem ar ddwyfron

yn dal i foli Mair

Maer ffynhonnaun fyw.

O HEN LYFR BREUDDWYDION

Breuddwydio eich bod yn gweled ffynnon gymysglyd a arwydda dreialon.

Breuddwydio eich bod yn gweled ffynnon loew, lawn a rhedegog, a arwydda ddigonolrwydd a diogelwch rhag angen. Chwi a berchir ac a anrhydeddir yn fawr. Bydd ir un a garwch, eich caru, a bydd eich cariad yn barhaol.

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

CYNHADLEDD FFYNHONNAU LLANDUDNO

Mae Cymdeithas Ffynhonnau Cymru a chymdeithas Wellsprings yn trefnu cynhadledd FFYNHONNAU ar y cyd yn Llandudno ar Fedir 7fed. Cynhelir y gynhadledd yn festri capel Seilo, Eglwys Unedig Llandudno. Cd Post y capel yw LL30 2DY . Mae wedi ei leoli ar y gornel rhwng Stryd Gloddaeth ac Arvon Avenue.

Bydd y fan hon yn un arbennig o addas i gynnal cynhadledd ar ffynhonnau oherwydd ar y safle ble mae Eglwys Unedig Gymraeg Llandudno heddiw, roedd Ffynnon Tyn y Pwll. Yng nghyffiniaur capel, flynyddoedd yn l, arferid llwytho llongau a cahnnoedd o dunelli o lwtra copor. Defnyddid dŵr o Ffynnon Tyn y Pwll i olchir copr.

Saesneg fydd iaith traddodir gynhadledd ar wahan i ddarlith Elfed Gruffydd ar Ffynhonnau Pen Llŷn. Bydd hon drwy gyfrwng y Gymraeg gyda Howard Huws yn cyfieithu ar y pryd .

TREFN Y DYDD:

Rhwng 9.00 a 9.30 byddwn yn cofrestru yna bydd y darlithoedd fel ganlyn:

9.30- 10.15: Gareth Pritchard : Ffynhonnaur Fro

10.15- 11.00: Ken Davies: Ffynnon Fair, Llanrhos

11.0-11.30: Toriad am goffi

11.30 12.15: Elfed Gruffydd Ffynhonnau Pen Llŷn

12.15- 1.00: Tristan Grey Hulse -Pererindodau at Ffynhonnau Sanctaidd yn yr Oesoedd Canol

1.00-2.00: Egwyl am ginio

2.00- 2.45 :Bill Jones- Ffynnon Elan, Dolwyddelan

2.45 3.30 : Jane Beckerman Adfer Ffynnon Elian, Llanelian-yn-Rhos

3.30 4.30: Trafodaeth am ddatblygiadau a chynlluniau ir dyfodol.

Pris y gynhadledd fydd 10. Gweler y ffurflen atodol. Cysylltwch yn fuan.

Ar y Sul Medi 8fed byddwn yn ymweld nifer o ffynhonnau yn yr ardal gan gynnwys Ffynnon y Santes Fair, Llanrhos, Ffynnon Drillo yn Llandrillo -yn-Rhos, Ffynnon Gelynnin a Gwynwy a Ffynnon Elian, Llanelian-yn -Rhos.

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

EISTEDDFOD GENEDLAETHOL SIR DDINBYCH

PABELL Y CYMDEITHASAU 1

DYDD MERCHER, AWST 7fed am 1.00 or gloch

 

FFYNHONNAU SIR DDINBYCH DDOE A HEDDIW

sgwrs gan EIRLYS GRUFFYDD

a CHYFARFOD CYFFREDINOL BLYNYDDOL i ddilyn

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

Cyhoeddir LLYGAD Y FFYNNON gan GYMDEITHAS FFYNHONNAU CYMRU

Aegreffir gan EWS COLOUR PRINT, Stad Ddiwydiannol Pinfold, Bwcle, Sir y Fflint, CH7 1TH

Golygydd: Eirlys Gruffydd, Argel, 4 Parc Hendy, Yr Wyddgrug, Sir y Fflint, CH7 1TH

Ffn: 01352 754458 ebost: gruffyddargel@talktalk.net

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

GWEFAN Y GYMDEITHAS: www.ffynhonnaucymru.org.uk

cffccffccffccffccffccffccffccffccfcffcff

Home Up